Dudaklarında şarkıyla ölen adam: Victor Jara

Turgay Geyik Turgay Geyik

VİCTOR JARA

1973 yılı Şili halkının hiç unutamadığı bir yıl olarak tarihe geçti. Ülkemiz de dahil dünyanın her yerinde siyasi anlamda kaosun en yoğun olduğu yıllar, insan hayatının en ucuz olduğu yıllar… 73 yılı 11 Eylül’de Amerika destekli General Augusto Pinochet kontrolünde faşist bir askeri darbe yapıldı. Darbeye direnen tüm Şili halkı zulme uğradı, adeta sokaklardan kan akıyordu. Öldürülen insan sayısına bakıldığında belki de en kanlı darbelerden biriydi bu. Darbenin sorumluları daha sonraları öldürülen insanları uçaklarla okyanuslara attıklarını itiraf ettiler.

Victor Jara o tarihlerde Şili’nin en sevilen protest sanatçısıydı. 11 Eylül günü Jara ile birlikte bir stadyum dolusu insan da katledildi. Bu yazıda Jara’nın ölümün ellerinde nasıl mücadele ettiğini ve ölümsüzlüğe uzanan yolculuğunu anlatmak istiyorum.

Bir tanık, o gün faşist generallerin Jara’nın şarkı söylemesini engellemek için dilini kestiğini, onunsa ellerini çırptığını ve ayaklarını yere vurarak ritim tuttuğunu, buna karşılık da generallerin Jara’yı öldürmeden önce ellerini kırdığını söylemişti.

Bir diğer tanık da bir muhabir olan Vladimir Çernisev idi. “Victor Jara dudaklarında şarkıyla öldü. Onu yanından hiç ayırmadığı refakatçisiyle, gitarıyla birlikte stadyuma getirdiler. Ve şarkı söylemeye başladı. Öbür tutuklular, gardiyanların ateş açma tehdidine rağmen melodiye eşlik etmeye başladılar. Sonra bir subayın emri ile askerler Victor’un ellerini kırdılar. Artık gitar çalamıyordu, ama zayıf bir sesle şarkı söylemeyi sürdürdü. Ardından dilini kestiler ve bir dipçikle kafasını parçalayıp diğer tutuklulara ibret olsun diye ellerini kesip tribünlerin önüne astılar”.

Öldürülmeden önceki stadyumda söylediği son şarkı:

 

Victor Jara, öldürüleceğini artık kesinlikle bildiği sırada yanında bulunan birisine verdiği notta eşi Joan’ı dünyadaki her şeyden çok sevdiğini, cesur olmasını ve mücadelesine devam etmesini söylüyordu. Victor’un mesajı, elden ele dolaştı, Şili’den ayrılmadan bir gün önce eşine ve kızlarına ulaştırıldı.

Jara’yı öldürmek için en yanlış yolu seçmişlerdi ve farkında olmadan onu ölümsüzleştirmişlerdi. Şili’de ulusal bir ikon haline gelen Jara’nın ünü bütün dünyaya yayıldı birçok sanatçı şarkılarını seslendirdi.

Öldürüldüğü stadyum, 2003 yılında Víctor Jara Stadyumu olarak yeniden adlandırıldı. 2012’de Şili’li sekiz emekli subay, Jara cinayetiyle suçlandı.

 

Ne türkü söyleme aşkımdan ne de sesimi dinletmek için değil bunca türkü söylemem. Benim namuslu gitarımın sesi hem duygulu hem de haklıdır…

Yorum yazın